Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Đắk Nông lần thứ XII, xác định “Phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, bền vững theo chuỗi giá trị; phát triển kinh tế rừng, trồng và chế biến dược liệu; tăng sức cạnh tranh, nâng cao giá trị gia tăng các sản phẩm nông nghiệp chủ lực” là một trong ba trụ cột của nền kinh tế địa phương và là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, thường xuyên và lâu dài nhằm nâng cao giá trị gia tăng, hiệu quả và khả năng cạnh tranh của sản phẩm nông nghiệp.
Để thực hiện thành công mục tiêu, chỉ tiêu, nhiệm vụ của Nghị quyết Đại hội, ngày 17/8/2022 Tỉnh ủy đã ban hành Nghị quyết số 18-NQ/TU, về phát triển nông nghiệp bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu, gắn với thị trường đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.
Đến nay tốc độ tăng trưởng bình quân của ngành nông nghiệp đạt 5,21%; cơ cấu kinh tế ngành nông nghiệp chiếm 37,64%; các lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, thuỷ sản, dịch vụ trong nông nghiệp phát triển tương đối đồng đều, qua đó khai thác hiệu quả tiềm năng về nông nghiệp của tỉnh.
Các loại nông sản truyền thống chủ lực của tỉnh tiếp tục phát triển mạnh cả về sản lượng, chất lượng. Diện tích canh tác nông nghiệp khoảng 378.286,18 ha, Định hình và phát triển được 23 sản phẩm chủ lực, ngành hàng thế mạnh, ngành hàng tiềm năng với năng suất và chất lượng sản phẩm nông sản được cải thiện đáng kể (trong đó: cà phê với diện tích 139.932 ha, sản lượng 356.612 tấn, đứng thứ 3 toàn quốc; hồ tiêu với diện tích 33.985 ha, sản lượng 69.762 tấn, đứng thứ nhất toàn quốc); sầu riêng với diện tích 6.139 ha, sản lượng 22.281 tấn; bơ với diện tích hơn 3.151 ha, sản lượng 15.766 tấn; Mắc ca với diện tích 1.946 ha, sản lượng 268 tấn;…). Giá trị sản xuất bình quân đạt 90 triệu đồng/ha/năm. Đẩy mạnh cơ cấu lại ngành nông nghiệp để nâng cao giá trị gia tăng, bền vững, sinh thái, trách nhiệm; trong đó: Đối với trồng trọt cần chuyển đổi cây trồng kém thích nghi, hiệu quả kinh tế thấp và ưu tiên phát triển các cây trồng có lợi thế và nhu cầu lớn (như cây công nghiệp: cà phê, hồ tiêu...; cây ăn quả: sầu riêng, bơ, chanh dây...); có bước đi phù hợp để thúc đẩy phát triển các cây trồng mới có triển vọng như cây mắc ca, cây dược liệu, rau, hoa...; đối với chăn nuôi tập trung phát triển các ngành hàng có tiềm năng và thị trường như lợn thịt, thịt gia cầm; phát triển chăn nuôi gia súc, gia cầm, vật nuôi bản địa, đặc sản có giá trị cao, đảm bảo an toàn thực phẩm, bền vững môi trường, an toàn sinh học, và dịch bệnh; đối với thủy sản, phát triển trên các sông, hồ thủy điện, thủy lợi với các loại hình nuôi phù hợp và các đối tượng nuôi có giá trị kinh tế cao; đối với lâm nghiệp, tập trung phát triển kinh tế rừng thông qua trồng rừng kinh tế, trồng cây đa mục đích, dược liệu dưới tán rừng, kết hợp du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng.
Ngoài các công nghệ được áp dụng rộng rãi trong sản xuất như nhà kính, nhà lưới, tưới tự động...; các công nghệ mới như canh tác thuỷ canh, khí canh, công nghệ thông minh, từng bước được ứng dụng trong sản xuất. Đến nay, tỉnh đã thành lập khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao với diện tích 120 ha; Công nhận được 04 vùng nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao với quy mô 2.423,17 ha; công nhận 02 doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao; ngoài ra có trên 85 ngàn ha ứng dụng một phần công nghệ cao với sản lượng trên 400 ngàn tấn/năm;… góp phần nâng cao hiệu quả, giảm được nhiều chi phí sản xuất và nâng cao được năng suất, chất lượng sản phẩm nông sản. Bên cạnh đó, phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, bền vững theo chuỗi giá trị: Trong bối cảnh xu hướng tiêu dùng theo hướng đảm bảo nguồn gốc, xuất xứ, sạch, an toàn.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, ngành Nông nghiệp còn gặp một số khó khăn, vướng mắc như: Sản xuất nông nghiệp còn manh mún, nhỏ lẻ, chưa bền vững, sức cạnh tranh thấp, chưa đáp ứng yêu cầu của nền sản xuất hàng hóa tập trung. Tỷ lệ diện tích sản xuất chứng nhận còn thấp, chất lượng sản phẩm chưa cao, chưa đồng đều; Nông sản chủ yếu tiêu thụ dưới dạng thô, tỷ lệ nông sản qua chế biến sâu không đáng kể, tiêu thụ qua nhiều khâu trung gian; thiếu liên kết theo chuỗi giá trị, liên kết vùng. Thiếu các tập đoàn, doanh nghiệp có tiềm lực trong lĩnh vực sản xuất, chế biến và tiêu thụ nông sản làm vai trò dẫn dắt, thúc đẩy sản xuất, liên kết sản xuất và tiêu thụ nông sản. Nguồn lực đầu tư cho nông nghiệp còn thấp; cơ chế, chính sách chưa thu hút được nhà đầu tư; việc xây dựng nhãn hiệu, thương hiệu hàng hóa, chỉ dẫn địa lý chưa thực sự được quan tâm đúng mức.
Để ngành nông nghiệp Đắk Nông phát triển bền vững, cơ cấu lại ngành theo hướng hiện đại, phát triển kinh tế xanh, bền vững và phát huy tối đa các tiềm năng, lợi thế tập trung mọi nguồn lực thực hiện các nhóm giải pháp sau:
Thứ nhất, đẩy mạnh cơ cấu lại ngành nông nghiệp để nâng cao giá trị gia tăng, bền vững, sinh thái, trách nhiệm; trong đó: Đối với trồng trọt cần chuyển đổi diện tích cây trồng kém thích nghi, hiệu quả kinh tế thấp sang phát triển các cây trồng có lợi thế và nhu cầu lớn (như cây công nghiệp: cà phê, hồ tiêu...; cây ăn quả: sầu riêng, bơ, chanh dây...); có bước đi phù hợp để thúc đẩy phát triển các cây trồng mới có triển vọng như cây mắc ca, cây dược liệu, rau, hoa...; đối với chăn nuôi tập trung phát triển các ngành hàng có tiềm năng và thị trường như lợn thịt, thịt gia cầm; phát triển chăn nuôi gia súc, gia cầm, vật nuôi bản địa, đặc sản có giá trị cao, đảm bảo an toàn thực phẩm, bền vững môi trường, an toàn sinh học, và dịch bệnh; đối với thủy sản, phát triển trên các sông, hồ thủy điện, thủy lợi với các loại hình nuôi phù hợp và các đối tượng nuôi có giá trị kinh tế cao; đối với lâm nghiệp, tập trung phát triển kinh tế rừng thông qua trồng rừng kinh tế, trồng cây đa mục đích, dược liệu dưới tán rừng, kết hợp du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng.
Thứ hai, phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ, hoạt động khuyến nông, hình thành các vùng nguyên liệu sản xuất tập trung để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm nông sản; mở rộng áp dụng quy trình sản xuất nông nghiệp theo tiêu chuẩn chứng nhận để giảm chi phí đầu tư, nâng cao chất lượng, đảm bảo an toàn thực phẩm; Bên cạnh đó, chú trọng xây dựng thương hiệu, nhãn hiệu hàng hóa, vùng trồng, chỉ dẫn địa lý, truy xuất nguồn gốc, phát triển sản phẩm OCOP, xúc tiến thương mại, thương mại điện tử... để phát triển, mở rộng thị trường tiêu thụ nông sản cả về số lượng và giá trị.
Thứ ba, phát triển mạnh kinh tế tập thể, phát huy vai trò liên kết trong sản xuất nông nghiệp, trong đó thực hiện đổi mới hình thức tổ chức sản xuất, kinh doanh, phát triển kinh tế hợp tác; thúc đẩy liên kết chặt chẽ theo chuỗi giá trị tại các vùng sản xuất tập trung. Chuyển đổi mạnh mẽ từ các “chuỗi cung ứng nông sản” sang phát triển các “chuỗi giá trị ngành hàng”.
Thứ tư, tập trung đầu tư phát triển hạ tầng nông nghiệp (thủy lợi nhỏ, tưới tiên tiến, đường nội đồng…) để nâng cao năng suất,chất lượng và hiệu quả kinh tế; Xây dựng, hoàn thiện và triển khai cơ chế, chính sách đặc thù đột phá tạo động lực phát triển ngành nông nghiệp bền vững, nâng cao giá trị gia tăng, thích ứng với biến đổi khí hậu, gắn với thị trường và phù hợp với điệu kiện của địa phương; thúc đẩy chuyển đổi số nông nghiệp, số hóa hệ thống cơ sở dữ liệu, nâng cấp hệ thống thông tin thị trường nông sản, ứng dụng công nghệ số trong từng khâu sản xuất.
Văn Bá - Văn phòng Tỉnh ủy